პუბლიკაციები
ნიკოლაი სვენტიცკი: წარმატების ფორმულა

  საქართვველო, 1 დეკემბერი, საქინფორმი. „არ უნდა დაივიწყო ისტორია, ახლო უნდა იყო ახალგაზრდობასთან, და რაც მთავარია, გულწრფელად გიყვარდეს შენი ქვეყანა!“ -  ეს არის წარმატებული და ნაყოფიერი მოღვაწეობის ფორმულა, ასე ფიქრობს ა.ს.გრიბოედოვის სახელობის თბილისის სახელმწიფო აკადემიური რუსული დრამატული თეატრის გენერალური დირექტორი, საერთაშორისო კულტურულ-სანგამანათლებლო კავშირის „რუსული კლუბის“ პრეზიდენტი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე და რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი ნიკოლაი სვენტიცკი.

 ორმოცი წელიწადზე მეტია, მისი ცხოვრება მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული  იმ თეატრის ბედთან, რომელიც ღირსეულად ატარებს სახელს ერთ-ერთი საუკეთესოსი არა მარტო საქართველოში, არამედ პოსტსაბჭოთა სივრცეში. „ეს არ გახლავთ ის თეატრი, რომელიც რუსულ დიასპორას ემსახურება. ჩვენი მაყურებლის ხერხემალი, უმეტესი ნაწილი, ეთნიკური ქართველები არიან. ჩვენ ერთგულნი ვართ საკუთარი კონცეფციისა: რეპერტუარის 95% რუსული კლასიკაა, ჩვენი სურვილია რუსული სიტყვის, რუსული სულის შემოტანა!“, – აღნიშნავს იგი.

 „რუსული კლუბის“ საქმიანობა ცალკე, დიდი თემაა; თანამედროვე ქართველ ავტორთა რუსულ ენაზე გამოცემა, სერია „რუსები საქართველოში“, რომლითაც უკვე 17 წიგნი გამოვიდა; ლიტერატურა და დღესასწაულები ბავშვთათვის, ხელოვნების დიდი მოღვაწეების იუბილესადმი მიძღვნილი საღამოები, ახალგაზრდობისათვის განკუთვნილი ახალი პროექტები...

 ხელოვნებასა და ქართული თეატრის განვითარებაში შეტანილი წვლილის გამო ნიკოლაი სვენტიცკის ახლახან მიენიჭა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს საგანგებო ჯილდო „ხელოვნების ქურუმი“, რომელიც მას უწყების მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელმა მიხეილ გიორგაძემ გადასცა. ცოტა ხნის წინ ნიკოლაი ნიკოლაის ძის მოღვაწეობის არე გაფართოვდა – იგი გახდა საქართველოს რუსი თანამემამულეების ორგანიზაციის საკოორდინაციო საბჭოს თავმჯდომარე.

 

– თქვენ მეურვეობთ საქართველოში რუსულ სიტყვას. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ამ დროს არაერთი პრობლემა გეღობებათ...

– არაერთხელ მითქვამს და ვამბობ – ყველაზე დიდი პრობლემა დადაბრკოლება, რაც ხელს უშლის საქართველოში რუსული ენის შესწავლას, მისი დიდი კულტურისა და თვით დღევანდელი ცხოვრების გაცნობას – ესაა სავიზო რეჟიმი. მე ამას ვუწოდებდი ერთ სიტყვას – უმსგავსობას. როგორც არ უნდა ვეცადოთ რუსულის პროპაგანდას, ამას არ ექნება სასურველი ეფექტი, ვინაიდან ენა მაშინაა ცოცხალი, როდესაც ცხოვრებაში იყენებენ. რადგან საზღვარი ჩაკეტილია, ჩვენს ახალგაზრდობას არ შეუძლია რუსეთში წასვლა და მისი გაცნობა, შეხვედრა თანატოლებთან, ტელევიზიით კი არ უნდა ხედავდეს ქვეყანას, არამედ შიგნიდან ნახოს, შეიცნოს იგი სინამდვილეში. აი, ამაშია შეფარული პრობლემა – გაიზარდა რამდენიმე თაობა, რომელთათვისაც რუსეთი აბსოლუტური მტერია. ასე არასახარბიელოდ აღიქვამს მას ახალგაზრდობა. სავიზო პრობლემა რომ არ იყოს, ურთიერთგაცნობის პროგრამები ამოქმედდებოდა. თუმცა ასეთი პროგრამები ამ პირობებშიც უნდა ავამუშავოთ, რათა ახალგაზრდობის ნაწილმა მაინც – შემოქმედებითმა, ტექნიკურმა, მეცნიერულმა, ორივე მხრიდან, შესძლოს მოგზაურობა. მატარებელი ორი მიმართულებით უნდა მოძრაობდეს, სხვანაირად – ჩიხში მოვექცევით.

– თქვენ სათავეში ჩაუდექით რუსი თანამემამულეების საკოორდინაციო საბჭოს. როგორი მემკვიდრეობა დაგხვდათ, ამ სტრუქტურაში მუშაობისას რასთან გაქვთ საქმე?

– მე 25 წელია მთავაზობდნენ ამ სტრუქტურას, მაგრამ ვინაიდან დატვირთული ვიყავი, თავს ვიკავებდი. ამჯერად კი დავთანხვდი: მგონია, რომ რაღაც პოზიტიური ცვლილებები უნდა მოხდეს. ახლა იმათი ლანძღვა, ვინც ჩემამდე იყვნენ საბჭოში, არ მინდა, მაგრამ სტრუქტურას რაც შეეხება, იგი არც არსებობდა. სამწუხაროდ, მრავლად იყვნენ ორგანიზაციები, რომელთა არცთუ მცირე ნაწილი, როგორც გამოირკვა, აღმოჩნდა – თვითმარქვია, სავსებით არალეგიტიმური და გამოგონებული. მადლობა ღმერთს, ჩვენ ქვეყანაში რეგისტრაცია მოწესრიგებულია, ყველას შეუძლია კომპიუტერულ სისტემაში შესვლა და გაგება – ვინ არის ლეგიტიმური და ვინ – არა. ამის უგულვებელყოფა აღარ შეიძლება და ჩვენ ამ განხრით ვიმუშავებთ. დარჩება მხოლოდ ლეგიტიმური ორგანიზაციები, რომელთაც მუშაობის გამოცდილება აქვთ. თუმცა არც მათ გააჩნდათ ამ საქმიანობისთვის აუცილებელი რამ, არსებობდნენ განკერძოებულად, არ იყო ღონისძიებათა კოორდინაცია. ვფიქრობ, მათ სწორად არ ჰქონდათ დასახული მიზანი. ქვეყანაში, სადაც ცხოვრობ რამეს რომ მიაღწიო, მთავარია – ეს ქვეყანა გიყვარდეს. მთელი მოღვაწეობა, უპირველეს ყოვლისა, შენი ქვეყნის პიარისკენ უნდა მიმართო, მოძებნო სხვა კულტურასთან ურთიერთობის საკონტაქტო ფორმები. როცა ჩვენ გვინდა, რომ საქართველოში ყმაწვილმა კაცმა იცოდეს პუშკინი, ისიც ძალიან უნდა მოვიწადინოთ, რომ რუსეთშიც იცოდნენ რუსთაველის თუნდ რამდენიმე სტრიქონი. მხოლოდ ურთიერთდაფასების შემთხევვაში მივაღწევთ შედეგს.

ჩვენ მხარე უნდა დავუჭიროთ იმას, რაც ისტორიულად გვერგო. რატომაა დღეს თბილისი, როგორც გუშინ და იმის წინ, საინტერესო? იმიტომ, რომ ეს არის მრავალფეროვანი კულტურის, ჭრელი, მრავალფენოვანი ქალაქი. დღესაც გაიგონებთ აქ ნაირგვან მეტყველებას, სხვადასხვა დიალექტებს, წააწყდებით განსხვავებულ კულტურებს, ეს ყველაფერს ეტყობა. ამის გამო, ორგანიზაციას, რომელსაც მე ჩავუდექი სათავეში, მჭიდრო კავშირი ექნება საქართველოს ყველა დიასპორასთან. განზრახული გვაქვს, თვითეულ მათგანთან დავდოთ ხელშეკრულება. მეტსაც ვიტყვი, ახლახან ვიყავი მოსკოვში, სადაც ხელშეკრულება დავდე ქართულ დიასპორასთან, რუსეთში თანამემამულეების საკოორდინაციო საბჭოსთან. ჩვენ ერთობლივი მუშაობის დიდი გეგმები გვაქვს.

– საკოორდინაციო საბჭოს კიდევ რომელი მიმართულებით მუშაობას გამოყოფდით ამჯერად?

– ძალზე ამაღელვებელი თემაა – დამოკიდებულება ისტორიისადმი და მისი გადაკეთება. წინა ხელისუფლება პრაქტიკულად აცხადებდა, რომ მეორე მსოფლიო ომი ჩვენი ომი არ იყო. რანაირად არ იყო ჩვენი, როცა 400 000 საქართველოს მაცხოვრებელი ბრძოლებში დაიღუპა? რატომ არ უნდა ვიღებდეთ ჩვენ მონაწილეობას სხვადასხვა ღონისძიებებში, რათა უკვდავვყოთ ხსოვნა იმ ადამიანებისა, რომელთა მეოხებითაც დღეს ვარსებობთ? ჩვენი მამების, დედების, წინაპრებისა. მე ასე მგონია, ადამიანს, ვისაც არ სურს იცოდეს თავისი ისტორია, მომავალი არ გააჩნია. რაღაც ფორმებით, ასე თუ ისე, ჩვენ ამ აქციებში უნდა ვმონაწილეობდეთ. გამარჯვების დღეს „რუსულ კლუბში“ მიღებებს ვმართავთ. მცხეთაში დაქირავებული გვაქვს მშვენიერი რესტორანი, თვითოეულ ვეტერანს ვუგზავნით მანქანას, სადაც უნივერსიტეტის სტუდენტები სხედან, რომელთაც მოჰყავთ ისინი, მზრუნველობას იჩენენ, ართობენ, მათთვის მღერიან ქართული ესტრადის ვარსკვლავები. ეს ადამიანები ბედნიერად გრძნობენ თავს, რადგან ხედავენ, დავიწყებულნი არ არიან. სამწუხაროდ, ეს ერთჯერადი აქციებია. ამიტომ გადაწყვეტილია, წლეულს, საქართველოს ვეტერანთა კომიტეტთან ერთობლივი მუშაობისათვის, უსათუოდ გავაფორმოთ ჩარჩო ხელშეკრულება.

აუცილებელია საფლავთა პასპორტიზაცია, შევამოწმოთ მათი მდგომარეობა. მეტად ცუდი სანახავი იყო მელიტონ ქანთარიას საფლავი. ჩვენ იგი მოვაწესრიგეთ „რუსული კლუბის“ პროექტით. შემწეობა გაგვიწია ფონდმა „ქართუმ“, ისინი ყოველთვის გვეხმარებიან და მადლობას ვუხდით. ახლა ის საფლავი ერთ-ერთი საუკეთესოა საქართველოში. ასეთ მუშაობას კვლავაც გავაგრძელებთ. ამას გარდა, უნდა შედგეს სრული სია დღეს ცოცხალი ვეტერანებისა. ესაა დაახლოებით 1000-1200 კაცი, რომელთაც განსაკუთრებული მზრუნველობა ესაჭიროებათ.

საკოორდინაციო საბჭოს მუშაობა აბსოლუტურად გამჭვირვალე იქნება. როგორც იქნა, გამოჩნდა საბჭოს საიტი, რომელზედაც განთავსდება მთელი ინფორმაცია. და თუ რუსეთი რაიმე სახსრებით სინამდვილეში დაგვეხმარება, ეს აბსოლუტურად გამჭვირვალედ აისახება ვებ-გვერდზე. მე 60 წლისა ვარ და, სიტყვაზე, თუ ვეტერანთა ან უკიდურესად გაჭირვებულთა სახელზე გამოყოფილი იქნება მატერიალური დახმარება – ასეთი აქციები ხდება – თავს ნებას არ მივცემ, იქედან 10 თეთრიც რომ ავიღო. მე გამოვაცხადე ეს პოზიცია. დიახ, ამ კომპანიაში მე ალბათ ვერ ვიქნები სასურველი პერსონა. ამდებად, სხვა კომპანიას შევადგენ. სანამ საკოორდინაციო საბჭოს თავმჯდომარე ვარ, ყველაფერი, რამდენადაც შეიძლება, გამჭვირვალედ მოხდება. შემდგომში ამირჩევენ თუ არა, რამდენად მოვერგები საქმეს ეს ისტორიის საკითხია. მაგრამ თავმჯდომარე რომც არ ვიყო, მაინც ამ პრინციპის მიმდევარი დავრჩები. საბჭოში, რომელსაც მე ვხელმძღვანელობ, არასოდეს არავითარი გაყოფები და „რუხი“ სქემები ფაქტობრივად არ იქნება.

– ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიურ ურთიერთობათა არქონის შემთხვევაში გაქვთ თუ არა კონტაქტი რუსეთის ფედერაციის ინტერესთა სექციასთან, გიწევთ თუ არა იგი დახმარებას კონკრეტული პრობლემების გადაწყვეტისას?

– როგორც „რუსული კლუბის“ პრეზიდენტს, ინტერესთა სექციის დახმარებით მე არასოდეს მისარგებლია. მაგრამ ახლა, როცა საკოორდინაციო საბჭოს თავმჯდომარე ვარ, რაღა თქმა უნდა, ამ საკითხს მივხედავ: მინდა ვიცოდე, რომელ პროექტზე და რა გამოიყოფა, რაზეა მიმართული ეს. რასაკვირველია, სექციასთან მჭიდრო კონტაქტში ვიმუშავებ, ვინაიდან სავიზო პრობლემაც გადასაჭრელია. კვლავ და კვლავ ხაზს ვუსვამ ახალგაზრდობასთან მუშაობის მიმართულებას, შევეცდები მივაღწიო ქართველი ახალგაზრდობის ჯგუფების რუსეთში გამგზავრებას ამა თუ იმ ღონისძიებაზე. მხოლოდ ერთი სავალდებულო შენიშვნით: საკოორდინაციო საბჭოს, ისევე როგორც „რუსული კლუბის“ და რუსული თეატრის ნებისმიერი ქმედება, მიმართული უნდა იყოს რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობის გაუმჯობესების, დათბობისაკენ ისე, რომ აუცილებლად იყვეს გათვალისწინებული ჩვენი ქვეყნის ინტერესები. იმიტომ, რომ ჩვენ საქართველოს მაცხოვრებლები ვართ.

– დაახლოებით 10 წლის წინ მოსკოვმა დაიწყო პროგრამა თანამემამულეების გასახლებისა...

– პროგრამა ახლაც არსებობს. მე, ადამიანური თვალსაზრისით, კატეგორიულად წინაამღდეგი ვარ, არ მომწონს ეს პროგრამა. მე, როგორც საქართველოს მაცხოვრებელს, ძალიან არ მინდა, რომ რუსები და რუსულ ენაზე მოლაპარაკენი აქედან წავიდნენ. ჩემი საქმე რომ იყოს, სხვა პროგრამას შევიმუშავებდი – ეს იქნებოდა ადგილზე თანამემამულეების მხარდაჭერა, მათი ბიზნესისათვის ხელის შეწყობა, მცირე ინვესტიციები, საწარმოთა შექმნა. ჩვენ უკვე ბევრი რამ დავკარგეთ. ჯერ კიდევ პრეზიდენტ შევარდნაძის დროს ბევრი დუხობორი წავიდა, რაც დიდი დანაკარგია ჩვენი ქვეყნისა, ვინაიდან ეს იყო კეთილსინდისიერი მოსახლეობა, ბუნებასთან ერთიანობაში მცხოვრები, სიკეთის მომტანი. მე ვიცი მრავალი მაგალითი, ადამიანები, რომელთაც დატოვეს საქართველო, ძალიან ნანობენ და განიცდიან ამას, მისკენ იყურებიან. ქვეცნობიერად მათ აქ დაბრუნება უნდათ. პროგრამას რაც შეეხება, თუ მსურველები აღმოჩნდებიან, ჩვენ ვითანამშრომლებთ ამ პროგრამასთან. თუმცა ჩემი სურვილია, ასეთები რაც შეიძლება ცოტა იყოს. უმჯობესი იქნება, თუ სულ არ იქნებიან.

– თქვენ უეჭველად გექნებათ კონტაქტები რუსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლებთან...

– დიახ. და არა იმიტომ, რომ საკოორდინაციო საბჭოს თავმჯდომარე ვარ. უკვე მრავალი წელია თეატრს ხელმძღვანელობ და შევქმენი „რუსული კლუბი“ სწორედ რომ დასაახლოებლად, სახალხო დიპლომატიისთვის. მე საკმაოდ ხშირად ვხვდები ხელისუფლების წარმომადგენლებს, სტრუქტურების ხელმძღვანელებს. მათთან კეთილი კონტაქტები მაქვს, თუმცა ყოველთვის ძალიან გულახდილად, ზოგჯერ კი მათთვის არცთუ სასიამოვნოდ, გამოვთქვამ ჩემს პოზიციას.

– როცა თქვენ რუსეთში თანამემამულეებზე ლაპარაკობთ, აღიქვამენ თუ არა მათ, როგორც ქართული საზოგადოების ნაწილს?

  – რა თქმა უნდა. და ჩვენ თავს სწორედ ასეთად წარმოვადგენთ. ჩვენ არასოდეს არ გავხდებით მეხუთე კოლონა. ეს ჩვენი ქვეყანაა და მე, თუ მეტი არა, ისეთივე მოქალაქე ვარ, როგორც ეთნიკური ქართველი. მე არასოდეს არანაირ კონგრესსა და სემინარზე არ დავუწყებ გინებას ჩემს ქვეყანას. ეს ჩემი ქვეყანაა, და თუ იგი გავლანძღე, უნდა დავფიქრდე – იქნებ მე ვარ ამაში დამნაშავე? ზოგიერთი ჩვენი „თანამემამულე“ სჩადის ასეთ უღირს საქციელს. უნდა გვახსოვდეს, მოღალატეები არ სად არ უყვართ. შენ შეიძლება, საკუთარი აზრის გამოთქმისას, გახდე არასასურველი. შეიძლება იხელთო მომენტი და შენი ქვეყნის ლანძღვით რაღაც ტაში დაიმსახურო. ჯერ ერთი, ეს არ იქნება ნამდვილი ტაში, მეორეც, რას აპირებ ამის მერე?

– საქართველოში ხელისუფლება ხელისუფლებას ცვლიდა, ლიდერები მოდიოდნენ და მიდიოდნენ, თქვენ კი, მიუხედავად ამისა, ეწეოდით და ეწევით თქვენს მოღვაწეობას. რა არის ასეთი სტაბილურობის საიდუმლო?

– ამის ახსნა არ გახლავთ ძნელი. თუ კი დააკვიდრებით ყველა ღონისძიებას, რაც ამ ისტორიულ პერიოდში „რუსულმა კლუბმა“, რუსულმა თეატრმა განახორციელეს, იოლად მიხვდებით – ჩვენ არასოდეს გადაგვიდგამს ისეთი ნაბიჯი, რომ ჩვენი სამშობლოს წინააღმდეგ იყოს მიმართული, ყველა ჩვენი ღონისძიება სიყვარულს ემსახურებოდა. მრავალი გამოჩენილი ქართველი მეუბნება, რომ „რუსული კლუბი“ ყველაზე პატრიოტული ჟურნალია, ჩვენ მასში ვყვებით როგორ უნდა იცხოვრო მშვიდობით და თანხმობით, როგორც ჩვენი დიდი წინაპრები ცხოვრობდნენ. ამასთანავე, არასოდეს არავის ვლანძღავთ. არა იმიტომ, რომ საამისო საბაბი არა გვაქვს, უფრო იმის გამო, რომ ეს არ არის ჩვენი თემა. ჩვენი თემაა – შევინარჩუნოთ ურთიერთობებში ის სითბო, რაც ადრე იყო, გავაგრძელოთ იგი, წინ გავიძღოლოთ და გავამრავლოთ. ამ ქვეყანაში რომ გაგიგონ და შეგიყვარონ, შენაც ძალიან უნდა გიყვარდეს იგი! სხვაგვარად არაფერი გაკეთდება.

ესაუბრა ნინა არღუტინსკაია
«Комсомольская правда» საქართველოში № 48